Arabika – co to jest i czym się charakteryzuje?

Arabika to jeden z najważniejszych i najbardziej znanych gatunków kawy. Ceniona jest za różnorodność aromatów i smaków, a na opakowaniach kaw często można spotkać określenia „100% Arabica” lub informacje o mieszance arabiki z robustą.

Nie oznacza to jednak, że każda arabika smakuje podobnie. Na jej charakter wpływają również odmiana, miejsce i wysokość uprawy, sposób obróbki owoców, palenie, świeżość ziaren oraz metoda parzenia.

Czym właściwie jest arabika, skąd pochodzi i czym różni się od robusty?

Co to jest arabika?

Arabika to kawa otrzymywana z kawowca arabskiego – Coffea arabica. Jest jednym z najważniejszych gospodarczo gatunków kawowca i odpowiada za dużą część światowej produkcji kawy.

To właśnie nasiona znajdujące się wewnątrz owoców kawowca po odpowiedniej obróbce, suszeniu i paleniu stają się ziarnami arabiki, które możemy kupić w sklepie lub palarni.

Arabika jest uprawiana w wielu regionach pasa kawowego – przede wszystkim w Ameryce Środkowej i Południowej, Afryce oraz części Azji.

W obrębie samego gatunku występuje wiele odmian, dlatego określenie „arabika” mówi nam tylko część tego, co warto wiedzieć o konkretnej kawie.

Skąd pochodzi arabika?

Pochodzenie arabiki związane jest z Afryką Wschodnią, przede wszystkim z terenami dzisiejszej Etiopii i sąsiednich obszarów. To tam należy szukać naturalnych początków Coffea arabica.

W historii kawy ogromną rolę odegrał następnie Jemen. Po przeniesieniu kawowca na Półwysep Arabski rozwinęły się tam uprawa, handel oraz kultura picia kawy. Z Jemenu kawa zaczęła docierać do kolejnych regionów świata.

W następnych stuleciach arabikę zaczęto uprawiać między innymi w Azji, na wyspach Karaibów oraz w Ameryce Środkowej i Południowej.

Dzisiaj jest ona rośliną o znaczeniu globalnym.

Więcej o jej niezwykłej drodze przeczytasz na stronie Historia kawy – skąd pochodzi kawa i jak podbiła świat?

Jak wygląda kawowiec arabika?

Coffea arabica jest wiecznie zieloną rośliną. W naturalnych warunkach może osiągać znaczne rozmiary, jednak na plantacjach kawowce są zazwyczaj odpowiednio prowadzone i przycinane, aby ułatwić pielęgnację oraz zbiór owoców.

Roślina ma ciemnozielone, błyszczące liście i białe kwiaty.

Po kwitnieniu rozwijają się owoce, które w miarę dojrzewania zmieniają kolor. W przypadku wielu odmian dojrzałe owoce są czerwone, choć występują również odmiany o innych barwach dojrzałych owoców.

Wewnątrz owocu najczęściej znajdują się dwa nasiona.

To właśnie je potocznie nazywamy ziarnami kawy.

Po zbiorze owoce muszą zostać poddane obróbce, a uzyskane nasiona są suszone i przygotowywane do dalszych etapów produkcji.

Gdzie uprawia się arabikę?

Arabika wymaga odpowiednich warunków klimatycznych i jest bardziej wymagająca w uprawie niż robusta.

Dobrze rozwija się w regionach tropikalnych, często na większych wysokościach. Warunki panujące na plantacji mają duże znaczenie dla rozwoju owoców i późniejszego charakteru kawy.

Arabikę uprawia się między innymi w:

• Brazylii,
• Kolumbii,
• Etiopii,
• Kenii,
• Gwatemali,
• Kostaryce,
• Hondurasie,
• Peru,
• Meksyku,
• Rwandzie,
• Burundi.

Lista jest znacznie dłuższa.

Samo określenie kraju nie wystarcza jednak do przewidzenia smaku kawy. Znaczenie mają również region, wysokość uprawy, mikroklimat, gleba, odmiana oraz sposób obróbki.

Dlatego arabika z Brazylii może różnić się od kawy z Etiopii, a dwie arabiki pochodzące z jednego kraju również mogą prezentować zupełnie inne profile.

Jak smakuje arabika?

Nie istnieje jeden „smak arabiki” i to jedna z najważniejszych rzeczy, które warto zapamiętać. W zależności od pochodzenia, odmiany, obróbki i palenia arabika może oferować bardzo różnorodne aromaty i smaki:

• czekoladą,
• kakao,
• karmelem,
• orzechami,
• owocami cytrusowymi,
• owocami jagodowymi,
• owocami pestkowymi,
• kwiatami,
• przyprawami.

Profil kawy może być również bardziej lub mniej słodki, kwasowy, gorzki czy pełny.

Dlatego kupując arabikę, warto zwracać uwagę nie tylko na napis „100% Arabica”, ale również na informacje dotyczące pochodzenia i profilu smakowego.

Czy arabika jest kwaśna?

Arabika może charakteryzować się wyraźną kwasowością, ale nie każda arabika będzie smakowała tak samo. W kawie termin „kwasowość” nie musi oznaczać nieprzyjemnie kwaśnego napoju. Może opisywać cechy przypominające na przykład owoce cytrusowe, jabłka czy inne owoce.

Na odczuwanie kwasowości wpływają między innymi:

• pochodzenie,
• odmiana,
• sposób obróbki,
• stopień palenia,
• sposób parzenia.

Jaśniejsze palenie często pozwala zachować więcej cech charakterystycznych dla danego ziarna. Ciemniejsze palenie może natomiast ograniczać część takich wrażeń i zwiększać znaczenie smaków powstających podczas procesu palenia.

Arabika a kofeina

Arabika zawiera kofeinę, ale zazwyczaj mniej niż robusta.

Nie oznacza to jednak, że każda filiżanka arabiki będzie zawierała określoną, stałą ilość kofeiny.

Na ilość kofeiny w gotowym napoju wpływają również między innymi:

• ilość użytej kawy,
• proporcja kawy do wody,
• sposób przygotowania,
• czas kontaktu kawy z wodą,
• wielkość porcji.

Dlatego nie należy utożsamiać intensywności smaku bezpośrednio z zawartością kofeiny.

Kawa o bardzo intensywnym smaku nie zawsze musi zawierać więcej kofeiny od napoju, który wydaje się delikatniejszy.

Arabika a robusta – czym się różnią?

Arabika i robusta to dwa najważniejsze gatunki spotykane na rynku kawy, ale różnią się pod wieloma względami.

Cecha	Arabika	Robusta
Gatunek	Coffea arabica	Coffea canephora
Kofeina	zazwyczaj mniej	zazwyczaj więcej
Profil smakowy	często bardziej złożony i różnorodny	często mocniejszy i bardziej gorzki
Uprawa	bardziej wymagająca	bardziej odporna
Zastosowanie	kawy jednorodne i mieszanki	często mieszanki, szczególnie espresso
Crema w espresso	zwykle mniej obfita	może sprzyjać obfitszej cremie

Takie porównanie jest jednak uproszczeniem.

Dobra jakościowo robusta może być ciekawsza od słabej arabiki. Sam gatunek nie jest gwarancją jakości.

Dlatego napis „100% Arabica” nie powinien być traktowany automatycznie jako znak, że mamy do czynienia z kawą wysokiej jakości.

Co oznacza „100% Arabica”?

Określenie „100% Arabica” informuje przede wszystkim o składzie gatunkowym kawy. Oznacza, że producent deklaruje wykorzystanie arabiki bez dodatku robusty. Dwie kawy oznaczone jako „100% Arabica” mogą różnić się:

• krajem i regionem pochodzenia,
• odmianami,
• jakością surowca,
• sposobem obróbki,
• stopniem palenia,
• świeżością,
• profilem smakowym.

Dlatego przy wyborze warto szukać również innych informacji znajdujących się na opakowaniu.

Odmiany arabiki

Arabika obejmuje wiele odmian, które różnią się między innymi cechami roślin, odpornością, wydajnością oraz potencjałem smakowym. W świecie kawy można spotkać między innymi takie nazwy jak:

Typica, Bourbon, Caturra, Catuai, Geisha/Gesha czy SL28.

Nie są to osobne gatunki kawy, lecz odmiany lub grupy odmian związane z arabiką.

Dla osoby rozpoczynającej poznawanie kawy zapamiętywanie wszystkich nazw nie jest konieczne.

Warto jednak wiedzieć, że dwie paczki opisane jako „100% Arabica” mogą zawierać zupełnie inne odmiany kawowca. Jest to jeden z powodów ogromnej różnorodności smakowej arabiki.

Jak obróbka wpływa na smak arabiki?

Po zebraniu owoców trzeba oddzielić nasiona od pozostałych części owocu i odpowiednio je wysuszyć.

Stosuje się różne metody obróbki i do najbardziej znanych należą: natural, washed oraz honey.

W metodzie naturalnej całe owoce są suszone przed oddzieleniem ziaren. Taka kawa może charakteryzować się większą słodyczą, pełniejszym body i wyraźnymi nutami owocowymi.

W metodzie mytej część owocu jest usuwana wcześniej, a proces przebiega inaczej. Kawy tego typu mogą prezentować bardziej klarowny profil.

Metoda honey znajduje się pod pewnymi względami pomiędzy tymi rozwiązaniami. Nie można jednak przewidzieć smaku wyłącznie na podstawie nazwy metody. Liczą się jakość owoców i prawidłowe przeprowadzenie całego procesu.

Jak palenie wpływa na arabikę?

Zielone ziarno nie ma jeszcze aromatu kojarzonego z wypaloną kawą. Dopiero proces palenia prowadzi do rozwoju charakterystycznych smaków i aromatów. Arabikę można palić jasno, średnio lub ciemno.

Przy jaśniejszym paleniu często łatwiej zauważyć cechy związane z pochodzeniem, odmianą i obróbką. W ciemniej palonej kawie coraz większą rolę odgrywają smaki powstające podczas samego palenia. Dlatego nawet ziarna pochodzące z tej samej partii mogą smakować inaczej w zależności od sposobu wypalenia.

Do jakich metod parzenia nadaje się arabika?

Arabikę można przygotowywać praktycznie wszystkimi popularnymi metodami.

Może być używana w:

• ekspresie ciśnieniowym,
• kawiarce,
• ekspresie przelewowym,
• French Pressie,
• dripperze,
• AeroPressie,
• tygielku.

Nie każda arabika będzie jednak równie dobrze odpowiadała każdej metodzie i każdemu użytkownikowi.

Do metod przelewowych często wybiera się kawy palone jaśniej, szczególnie jeśli zależy nam na poznawaniu ich owocowych, kwiatowych lub innych subtelnych cech.

Do espresso można wybrać arabikę paloną z myślą właśnie o tej metodzie.

Arabika może być również łączona z robustą w mieszankach espresso.

Arabika w mieszankach kawowych

Nie każda kawa musi składać się wyłącznie z jednego gatunku.

Producenci często tworzą mieszanki, czyli blendy, łącząc różne ziarna.

Może to być mieszanka kilku arabik pochodzących z różnych regionów albo połączenie arabiki z robustą.

Dodanie robusty może zwiększyć intensywność, gorycz i zawartość kofeiny oraz wpłynąć na cremę espresso.

Arabika może natomiast wnosić do mieszanki większą różnorodność aromatyczną.

Proporcje dobiera się zależnie od efektu, jaki chce uzyskać producent lub palarnia.

Czy arabika jest lepsza od robusty?

Nie można odpowiedzieć na to pytanie jednym słowem.

Arabika jest często ceniona za złożoność aromatu i różnorodność smakową, dlatego zajmuje szczególnie ważne miejsce na rynku kaw wysokiej jakości.

Nie oznacza to jednak, że każda arabika jest dobra, a każda robusta zła.

O jakości kawy decyduje znacznie więcej czynników niż sam gatunek.

Znaczenie mają jakość owoców, sposób zbioru i obróbki, przechowywanie, palenie oraz przygotowanie napoju.

Najważniejsze są również indywidualne preferencje. Osoba poszukująca mocnej, intensywnej kawy może preferować mieszankę arabiki i robusty zamiast delikatnej arabiki.

Jak wybrać dobrą arabikę?

Napis „100% Arabica” może być pierwszą informacją, ale nie powinien być ostatnią.

Jeżeli producent podaje więcej danych, warto zwrócić uwagę na:

• kraj pochodzenia,
• region,
• odmianę,
• wysokość uprawy,
• sposób obróbki,
• stopień palenia,
• datę palenia,
• przeznaczenie kawy,
• opis profilu smakowego.

Nie każda paczka musi zawierać wszystkie te informacje. Ich obecność pozwala jednak lepiej zrozumieć, czego możemy oczekiwać po kawie.

Dobrym sposobem poznawania arabiki jest również porównywanie.

Można kupić dwie lub trzy kawy z różnych krajów, przygotować je tą samą metodą i sprawdzić, jakie różnice jesteśmy w stanie zauważyć.

Arabika – najczęściej zadawane pytania

Co to jest arabika?

Arabika to kawa otrzymywana z gatunku kawowca Coffea arabica. Jest jednym z najważniejszych gatunków wykorzystywanych do produkcji kawy.

Skąd pochodzi arabika?

Naturalne pochodzenie arabiki związane jest z Afryką Wschodnią, szczególnie z terenami dzisiejszej Etiopii. Ważną rolę w historii jej uprawy i rozpowszechnienia odegrał później Jemen.

Czy arabika ma kofeinę?

Tak. Arabika zawiera kofeinę, choć zazwyczaj mniej niż robusta.

Czy arabika jest kwaśna?

Może charakteryzować się wyraźną kwasowością, szczególnie w przypadku niektórych regionów, sposobów obróbki i jaśniejszego palenia. Nie każda arabika będzie jednak smakowała tak samo.

Czy 100% Arabica oznacza dobrą kawę?

Nie. Informacja „100% Arabica” mówi przede wszystkim o gatunku użytych ziaren. Nie jest sama w sobie gwarancją wysokiej jakości.

Co jest lepsze – arabika czy robusta?

Zależy od oczekiwanego smaku. Arabika często oferuje większą różnorodność aromatyczną, natomiast robusta zazwyczaj zawiera więcej kofeiny i może mieć bardziej intensywny charakter.

Czy arabikę można parzyć w kawiarce?

Tak. Arabika może być przygotowywana w kawiarce, ekspresie, French Pressie, metodami przelewowymi oraz innymi sposobami. Warto dobrać ziarno i stopień palenia do wybranej metody.

Poznaj arabikę

Arabika nie jest jednym określonym smakiem kawy. To ogromny świat różnych odmian, regionów, metod obróbki i sposobów palenia.

Etiopska arabika może być zupełnie inna od brazylijskiej, a jasno palona kawa przygotowana w dripperze może niewiele przypominać ciemniej paloną arabikę przygotowaną w ekspresie.

Dlatego najlepiej poznawać ją poprzez porównywanie różnych ziaren.

Na Kawa Perfekt będziemy rozwijać kolejne zagadnienia związane z arabiką:

• Odmiany arabiki – Typica, Bourbon, Caturra, Geisha i inne.
• Etiopia – kawa z ojczyzny Coffea arabica.
• Brazylia – jeden z najważniejszych kierunków światowej produkcji.
• Kolumbia – regiony, odmiany i charakter kaw.
• Arabika a robusta – dokładne porównanie dwóch najważniejszych gatunków.
• Obróbka kawy – natural, washed i honey.
• Palenie kawy – jak sposób palenia wpływa na smak arabiki.
• Metody parzenia kawy – jak przygotować ziarna różnymi sposobami.

Arabika jest więc dobrym punktem wyjścia do poznawania świata kawy – od botaniki i historii, poprzez plantacje i obróbkę, aż po palenie i przygotowanie gotowego napoju.