Kawiarka pozwala przygotować w domu mocną i aromatyczną kawę bez używania ekspresu. Jest prosta, trwała i dostępna w wielu rozmiarach. Może być używana na kuchence gazowej, elektrycznej lub indukcyjnej, a modele elektryczne wymagają jedynie dostępu do gniazdka.
Jak działa kawiarka, jaki model wybrać i co zrobić, aby przygotowana w niej kawa nie była gorzka? W tym poradniku znajdziesz najważniejsze informacje dotyczące wyboru urządzenia, mielenia ziaren, parzenia oraz czyszczenia.
Co to jest kawiarka?
Kawiarka jest urządzeniem służącym do ciśnieniowego przygotowywania kawy. Bywa również nazywana moką lub kafetierką. Klasyczny model ustawia się bezpośrednio na płycie kuchennej. Składa się z trzech podstawowych części:
- dolnego zbiornika na wodę,
- sitka na zmieloną kawę,
- górnego zbiornika na gotowy napar.
Podczas podgrzewania w dolnej części urządzenia powstaje ciśnienie, które wypycha gorącą wodę przez warstwę kawy. Gotowy napar przepływa następnie do górnego zbiornika.
Kawa z kawiarki jest intensywna i skoncentrowana, ale nie jest prawdziwym espresso. Ekspres kolbowy pracuje pod znacznie wyższym ciśnieniem i przygotowuje napar o innych właściwościach.
Jak działa kawiarka?
Po ustawieniu kawiarki na kuchence woda znajdująca się w dolnym zbiorniku zaczyna się nagrzewać. Rosnące ciśnienie wypycha ją przez lejek oraz umieszczoną w sitku kawę.
Napar przemieszcza się przez wewnętrzną rurkę i wypływa do górnej części urządzenia. Gdy większość wody opuści dolny zbiornik, z kawiarki zaczyna wydobywać się charakterystyczny odgłos bulgotania. Jest to sygnał, że parzenie należy zakończyć.
Zbyt długie podgrzewanie pustego lub prawie pustego zbiornika może pogorszyć smak kawy. Dlatego kawiarkę najlepiej zdjąć z kuchenki, zanim zacznie gwałtownie pryskać i głośno bulgotać.
Krótka historia kawiarki
Najbardziej rozpoznawalna forma kawiarki została spopularyzowana we Włoszech w pierwszej połowie XX wieku. Niewielkie urządzenie umożliwiło przygotowanie mocnej kawy w warunkach domowych bez korzystania z dużego ekspresu.
Z czasem kawiarki zaczęły pojawiać się w różnych rozmiarach i wersjach. Obok klasycznych modeli aluminiowych dostępne są obecnie urządzenia stalowe, elektryczne oraz przystosowane do płyt indukcyjnych.
Prosta budowa sprawiła, że kawiarka pozostaje jednym z najbardziej charakterystycznych urządzeń do domowego parzenia kawy.
Rodzaje kawiarek
Poszczególne kawiarki różnią się materiałem, pojemnością i rodzajem źródła ciepła. Przed zakupem warto sprawdzić, czy wybrany model będzie współpracował z posiadaną kuchenką.
Kawiarka aluminiowa
Aluminiowe kawiarki są lekkie i szybko się nagrzewają. To właśnie z tego materiału wykonuje się wiele klasycznych modeli o charakterystycznym, kanciastym kształcie.
Takiej kawiarki zazwyczaj nie należy myć w zmywarce. Silne detergenty mogą uszkodzić powierzchnię aluminium. Po użyciu najlepiej wypłukać urządzenie ręcznie i dokładnie je wysuszyć.
Nie każdy model aluminiowy działa na płycie indukcyjnej. Przed zakupem trzeba sprawdzić oznaczenia producenta.
Kawiarka ze stali nierdzewnej
Modele ze stali nierdzewnej są wytrzymałe, odporne na korozję i łatwe w utrzymaniu. Często mają bardziej zaokrąglony, nowoczesny kształt.
Wiele stalowych kawiarek działa na indukcji, ale nie jest to regułą. Dno urządzenia musi mieć odpowiednie właściwości i średnicę rozpoznawaną przez płytę.
Kawiarka elektryczna
Kawiarka elektryczna ma własną podstawę grzewczą, dlatego nie wymaga używania kuchenki. Może być wygodnym rozwiązaniem w biurze, niewielkiej kuchni albo podczas wyjazdu.
Niektóre modele automatycznie wyłączają grzanie lub przez pewien czas utrzymują temperaturę naparu. Zakres dostępnych funkcji zależy od konkretnego urządzenia.
Kawiarka na indukcję
Kawiarka przeznaczona do indukcji musi mieć ferromagnetyczne dno. Informację o zgodności z płytą indukcyjną producent powinien umieścić na opakowaniu albo w specyfikacji urządzenia.
Znaczenie ma również średnica podstawy. Bardzo mała kawiarka może nie zostać wykryta przez niektóre pola grzewcze, nawet jeśli została wykonana z odpowiedniego materiału.
Jaką pojemność kawiarki wybrać?
Pojemność kawiarki jest często podawana w liczbie filiżanek. Nie chodzi jednak o duże kubki, lecz o niewielkie porcje mocnej kawy. Dokładna objętość porcji może się różnić w zależności od producenta i modelu.
Orientacyjnie można przyjąć:
- 1–2 filiżanki – dla jednej osoby pijącej małą porcję kawy,
- 3 filiżanki – dla jednej większej albo dwóch małych porcji,
- 4–6 filiżanek – dla dwóch osób lub jednej dużej kawy,
- 9–12 filiżanek – do przygotowania naparu dla kilku osób.
Przed zakupem warto sprawdzić pojemność podaną w mililitrach. Oznaczenie „6 filiżanek” nie oznacza sześciu standardowych kubków.
Kawiarka została zaprojektowana do pracy z określoną ilością wody i kawy. Nie należy kupować bardzo dużego modelu z założeniem, że będzie się go regularnie napełniać tylko do połowy. Lepiej dobrać wielkość urządzenia do najczęściej przygotowywanej porcji.
Jaka kawa nadaje się do kawiarki?
W kawiarce można przygotowywać różne gatunki i mieszanki kawy. Dobór ziaren zależy przede wszystkim od oczekiwanego smaku.
Kawy palone średnio lub nieco ciemniej pozwalają zazwyczaj uzyskać napar o wyraźnym smaku czekolady, orzechów i karmelu. Jaśniej palone ziarna mogą podkreślać nuty owocowe i wyższą kwasowość, ale ich przygotowanie wymaga odpowiedniego dobrania mielenia oraz temperatury.
Do kawiarki można wykorzystać:
- stuprocentową arabikę,
- mieszankę arabiki i robusty,
- kawę bezkofeinową,
- mieszanki przeznaczone do espresso,
- kawy z małych palarni.
Robusta może zwiększyć intensywność, gorycz i zawartość kofeiny. Arabika jest na ogół delikatniejsza i oferuje większą różnorodność aromatów. Ostateczny efekt zależy jednak także od pochodzenia ziaren i sposobu ich palenia.
Najlepiej mielić ziarna bezpośrednio przed parzeniem. Jeżeli kupujesz kawę mieloną, wybierz produkt przeznaczony do kawiarki albo espresso, pamiętając, że bardzo drobne mielenie może utrudnić prawidłowy przepływ wody.
Jak grubo mielić kawę do kawiarki?
Kawa do kawiarki powinna być zmielona drobniej niż do ekspresu przelewowego, ale nie tak drobno jak do ekspresu kolbowego. Konsystencja może przypominać drobny piasek.
Zbyt drobno zmielone ziarna mogą stawiać nadmierny opór, wydłużać parzenie i powodować gorzki smak. Zbyt grube mielenie może natomiast dać napar wodnisty, słaby albo kwaśny.
Jeżeli kawa jest gorzka i ma nieprzyjemny, przypalony posmak, spróbuj nieco grubszego mielenia oraz krótszego podgrzewania. Jeśli jest wyraźnie zbyt słaba, można stopniowo zmniejszać grubość mielenia.
W kawiarce nie należy mocno ubijać kawy. Sitko wystarczy napełnić do krawędzi i delikatnie wyrównać powierzchnię.
Jak parzyć kawę w kawiarce?
Podstawowy sposób przygotowania naparu jest prosty:
- Rozkręć kawiarkę i wyjmij sitko.
- Wlej wodę do dolnego zbiornika, nie przekraczając poziomu zaworu bezpieczeństwa.
- Umieść sitko w zbiorniku.
- Napełnij je świeżo zmieloną kawą.
- Wyrównaj powierzchnię bez ubijania ziaren.
- Usuń drobinki kawy z krawędzi sitka i gwintu.
- Dokładnie skręć obie części kawiarki.
- Ustaw urządzenie na niewielkiej lub średniej mocy palnika.
- Obserwuj wypływający napar.
- Zdejmij kawiarkę z kuchenki, zanim zacznie gwałtownie bulgotać.
- Zamieszaj kawę w górnym zbiorniku i przelej ją do filiżanek.
Niektórzy nalewają do dolnego zbiornika wcześniej podgrzaną wodę. Skraca to czas przebywania kawiarki na kuchence i może ograniczyć nadmierne nagrzewanie kawy. Trzeba jednak zachować szczególną ostrożność, ponieważ dolna część urządzenia szybko staje się gorąca.
Ile kawy i wody użyć?
Wodę należy wlać do poziomu znajdującego się poniżej zaworu bezpieczeństwa. Zawór nie może być zakryty wodą ani zasłonięty osadem.
Sitko napełnia się kawą do krawędzi, bez mocnego naciskania. Kawiarki są zwykle konstruowane tak, aby przy pełnym zbiorniku i pełnym sitku zachować właściwe proporcje.
Nie należy zmniejszać ilości kawy przez częściowe napełnianie dużego sitka. Jeśli regularnie potrzebujesz mniejszej porcji, lepiej użyć mniejszej kawiarki.
Czy zaczynać od zimnej czy gorącej wody?
Obie metody mają swoich zwolenników. Zimna woda jest wygodna i nie wymaga trzymania rozgrzanego zbiornika podczas skręcania urządzenia. Parzenie trwa jednak dłużej.
Wstępnie podgrzana woda skraca czas pozostawania kawiarki na kuchence. Może to ułatwić kontrolowanie procesu i ograniczyć przegrzewanie zmielonej kawy.
Niezależnie od wybranej metody najważniejsze są umiarkowana moc palnika oraz zakończenie parzenia przed gwałtownym bulgotaniem. Przy nalewaniu gorącej wody trzeba używać ręcznika albo rękawicy i uważać, aby się nie poparzyć.
Dlaczego kawa z kawiarki jest gorzka?
Nadmierna gorycz może wynikać z kilku przyczyn:
- zbyt drobnego mielenia,
- zbyt ciemno palonych ziaren,
- zbyt wysokiej temperatury,
- zbyt długiego podgrzewania,
- pozostawienia kawiarki na kuchence po zakończeniu parzenia,
- zabrudzonego filtra lub starej uszczelki,
- użycia zbyt małej ilości wody,
- mocnego ubicia kawy w sitku.
W pierwszej kolejności warto zmniejszyć moc palnika i zdjąć urządzenie wcześniej. Następnie można nieco zwiększyć grubość mielenia albo wybrać jaśniej paloną kawę.
Jeżeli napar jest zbyt kwaśny lub wodnisty, przyczyną może być zbyt grube mielenie, niewłaściwa proporcja albo niedostateczna ekstrakcja.
Najczęstsze błędy podczas parzenia
Jednym z najczęstszych błędów jest wsypywanie bardzo drobno zmielonej kawy i jej mocne ubijanie. Kawiarka nie działa tak samo jak ekspres kolbowy. Nadmierny opór może zakłócić przepływ wody.
Inne błędy to:
- zasłanianie zaworu wodą,
- ustawianie zbyt dużej mocy palnika,
- doprowadzanie do długiego i gwałtownego bulgotania,
- pozostawianie gotowej kawy w gorącym urządzeniu,
- niedokładne skręcanie kawiarki,
- używanie zużytej lub uszkodzonej uszczelki,
- nieregularne czyszczenie sitka i filtra.
Płomień kuchenki gazowej nie powinien wychodzić poza podstawę urządzenia. Uchwyt należy ustawić tak, aby nie znajdował się bezpośrednio nad źródłem ciepła.
Kawiarka a ekspres ciśnieniowy
Kawiarka i ekspres przygotowują dwa różne rodzaje naparu. Klasyczny ekspres parzy espresso pod wysokim ciśnieniem, natomiast kawiarka wykorzystuje znacznie niższe ciśnienie wytwarzane podczas podgrzewania wody.
Kawa z kawiarki jest mocna i skoncentrowana, lecz ma inną konsystencję i nie tworzy takiej samej cremy jak prawidłowo przygotowane espresso.
Kawiarka jest tańsza, zajmuje niewiele miejsca i nie wymaga skomplikowanej obsługi. Ekspres oferuje większe możliwości, szczególnie jeżeli chcemy przygotowywać espresso oraz napoje mleczne.
Kawiarka czy ekspres przelewowy?
Kawiarka przygotowuje niewielką porcję intensywnej kawy. Ekspres przelewowy daje większą ilość lżejszego i bardziej klarownego naparu.
Kawiarka może być dobrym wyborem dla osób lubiących mocny smak albo kawę z dodatkiem mleka. Ekspres przelewowy sprawdzi się, gdy przygotowujemy kilka większych filiżanek i chcemy dłużej pić kawę.
Powiązane artykuły
Więcej metod znajdziesz na stronie Sposoby parzenia kawy.
Jak wyczyścić kawiarkę?
Po ostygnięciu urządzenie należy rozkręcić, usunąć fusy i dokładnie wypłukać wszystkie elementy. Szczególną uwagę warto zwrócić na sitko, filtr oraz miejsce pod uszczelką.
Przed ponownym skręceniem części powinny całkowicie wyschnąć. Przechowywanie wilgotnej i szczelnie zamkniętej kawiarki może powodować powstawanie nieprzyjemnego zapachu i osadu.
Wskazówki producenta mają pierwszeństwo przed ogólnymi poradami. Dotyczy to zwłaszcza używania detergentów i zmywarki. Aluminiowych kawiarek zazwyczaj nie należy myć w zmywarce, a możliwość takiego mycia modeli stalowych zależy od ich konstrukcji.
Uszczelkę oraz filtr trzeba okresowo kontrolować. Elementy stwardniałe, odkształcone albo uszkodzone należy wymienić na części pasujące do danego modelu.
Bezpieczne używanie kawiarki
Kawiarka jest urządzeniem ciśnieniowym, dlatego nie wolno używać jej z zatkanym zaworem, uszkodzoną uszczelką ani niedrożnym filtrem.
Przed każdym parzeniem należy sprawdzić, czy:
- zawór bezpieczeństwa jest czysty i znajduje się ponad poziomem wody,
- filtr nie jest zatkany,
- uszczelka jest prawidłowo założona,
- gwint jest czysty,
- obie części zostały dokładnie skręcone,
- uchwyt nie znajduje się nad płomieniem.
Nie należy otwierać gorącej kawiarki ani schładzać jej gwałtownie w sposób niezgodny z instrukcją producenta. Jeżeli urządzenie zachowuje się nietypowo, trzeba przerwać podgrzewanie i poczekać, aż całkowicie ostygnie.
Jaką kawiarkę kupić?
Przy wyborze urządzenia warto zwrócić uwagę na:
- pojemność podaną w mililitrach,
- zgodność z posiadanym rodzajem kuchenki,
- materiał wykonania,
- średnicę podstawy,
- dostępność zapasowych uszczelek i filtrów,
- wygodę uchwytu oraz nalewania,
- łatwość czyszczenia,
- jakość wykonania zaworu bezpieczeństwa.
Najdroższy model nie zawsze będzie najlepszy. Najważniejsze jest dopasowanie pojemności oraz konstrukcji kawiarki do codziennego sposobu przygotowywania kawy.
Najczęściej zadawane pytania
Czy kawa z kawiarki jest espresso?
Nie. Napar z kawiarki jest mocny i skoncentrowany, ale powstaje pod niższym ciśnieniem niż espresso z ekspresu.
Czy kawę w sitku należy ubijać?
Nie. Kawę należy wsypać do krawędzi sitka i delikatnie wyrównać. Mocne ubijanie może utrudnić przepływ wody.
Ile wody wlać do kawiarki?
Wodę nalewa się do poziomu poniżej zaworu bezpieczeństwa. Zawór nie powinien znajdować się pod wodą.
Czy kawiarka aluminiowa działa na indukcji?
Tylko wtedy, gdy producent wyraźnie oznaczył ją jako zgodną z indukcją. Klasyczne modele wykonane wyłącznie z aluminium zazwyczaj nie współpracują z taką płytą.
Czy w kawiarce można przygotować kawę bezkofeinową?
Tak. Należy dobrać odpowiednią grubość mielenia i postępować tak samo jak przy zwykłych ziarnach.
Czy kawiarkę można myć płynem do naczyń?
Zależy to od materiału oraz zaleceń producenta. Najbezpieczniej przestrzegać instrukcji konkretnego modelu, a wszystkie części dokładnie płukać i suszyć.
Podsumowanie
Kawiarka jest prostym sposobem na przygotowanie intensywnej i aromatycznej kawy w domu. Nie zastępuje ekspresu ciśnieniowego i nie przygotowuje klasycznego espresso, ale pozwala uzyskać mocny napar bez kupowania dużego urządzenia.
Najważniejsze zasady to właściwy dobór pojemności, średnio drobne mielenie, nieubijanie kawy oraz spokojne parzenie na umiarkowanej mocy. Kawiarkę należy zdjąć ze źródła ciepła przed gwałtownym bulgotaniem, a po każdym użyciu dokładnie wyczyścić i wysuszyć.